strona 2 / 5

Przykładem takich działań jest przygotowany w 2021 roku album fotograficzny pt.: „Orły, kanie i rybołowy. Majestat i Piękno Ziemi Lubuskiej”, autorstwa Michała Bielewicza. Publikację wydała Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Gorzowie Wielkopolskim we współpracy z licznymi partnerami projektu, w którym partycypowała również API. Album zawiera ponad 80 zdjęć najrzadszych gatunków ptaków drapieżnych, które można spotkać na terenie województwa lubuskiego oraz bardzo duży zasób informacji o ich biologii, ekologii, zagrożeniach oraz ochronie.

Dodatkowo, w ramach współpracy API i RDOŚ w Gorzowie Wielkopolskim, zrealizowany został materiał filmowy pt. „Budowa linii elektroenergetycznych a ochrona rybołowa na Ziemi Lubuskiej”, prezentujący ideę działań podejmowanych na rzecz tego gatunku, jego ekologię i biologię oraz podejmowane przez RDOŚ działania z zakresu ochrony czynnej rybołowów. Film dostępny jest w naszym poprzednim materiale, dokumentującym zaangażowanie API w ochronę tego wyjątkowego drapieżnika.

To wszystko jest efektem znacznie szerszego procesu, obejmującego przygotowanie dokumentacji środowiskowej, współpracę z instytucjami odpowiedzialnymi za ochronę przyrody oraz realizację działań kompensacyjnych wynikających z decyzji administracyjnych oraz własnych inicjatyw wspierających ochronę rybołowa.

Dlaczego rybołów potrzebuje naszego wsparcia?

Rybołów należy do najrzadszych ptaków drapieżnych gniazdujących w Polsce. Krajowa populacja liczy obecnie zaledwie około 40-50 par lęgowych, występujących głównie w północno-wschodniej i zachodniej części kraju. Jeszcze kilkanaście lat temu gatunek znajdował się na granicy krajowego wymarcia, a jego liczebność osiągnęła alarmująco niski poziom.

Zmiany zachodzące w obrębie naturalnych siedlisk są współcześnie jednym z najpoważniejszych zagrożeń dla istnienia dzikich zwierząt. Przykładem takich gatunków są ptaki drapieżne, będące obecnie najbardziej narażoną na wyginięcie grupą zwierząt. To właśnie te zmiany oraz specyficzne cechy ekologii samego gatunku, a także postrzeganie rybołowa przez lata jako szkodnika w środowisku, doprowadziły do jego niemal całkowitego zaniku.

Dzięki wieloletnim działaniom ochronnym prowadzonym przez administrację publiczną, organizacje przyrodnicze, służby leśne oraz ekspertów środowiskowych udało się stopniowo odwrócić ten trend. Rybołów nadal pozostaje jednak gatunkiem wymagającym aktywnej ochrony. Jednym z kluczowych sposobów ochrony czynnej jest metoda stymulacji gniazdowej, która polega na budowie sztucznych platform lęgowych pod gniazda.

strona 3 / 5

To wyjątkowy ptak także pod względem biologii. Jest jedynym polskim ptakiem drapieżnym wyspecjalizowanym niemal wyłącznie w połowie ryb. Potrafi dostrzec zdobycz z dużej wysokości, a następnie zanurkować i schwytać ją specjalnie przystosowanymi szponami. Dzięki charakterystycznej budowie stóp oraz możliwości odwracania jednego z palców doskonale radzi sobie z utrzymaniem śliskiej zdobyczy podczas lotu.

Dla skutecznego gniazdowania rybołowy potrzebują nie tylko odpowiednich łowisk, ale również bezpiecznych, dobrze wyeksponowanych miejsc na zakładanie gniazd. Właśnie dlatego sztuczne platformy lęgowe stanowią obecnie jeden z najważniejszych elementów ochrony gatunku. Co istotne, znaczna część polskiej populacji korzysta dziś z zbudowanych przez człowieka gniazd, które odegrały kluczową rolę w odbudowie liczebności tego gatunku.

Montaż sztucznych platform lęgowych na słupach linii 400 kV wpisuje się w długofalową politykę ochrony rybołowa i docelowo ma wspomagać stopniowe zwiększenie liczebności tych drapieżników.

W tym kontekście działania koordynowane przez pracowników Agencji Promocji Inwestycji wykraczają poza realizację formalnych obowiązków środowiskowych. To realny wkład w ochronę jednego z najbardziej zagrożonych i jednocześnie najbardziej fascynujących gatunków ptaków drapieżnych występujących w Polsce.

Decyzja środowiskowa - pierwszy krok dla ochrony gatunku

Nie sposób zrealizować tak dużej inwestycji bez oddziaływania na środowisko. Aby zapobiegać i minimalizować ten wpływ wykonuje się analizy, które oceniają oddziaływanie na poszczególne elementy środowiska.

Skuteczna ochrona przyrody podczas realizacji inwestycji rozpoczyna się na długo przed wejściem wykonawcy na plac budowy. Kluczowym etapem jest przygotowanie dokumentacji środowiskowej oraz raportów oddziaływania na środowisko, które pozwalają zidentyfikować potencjalne zagrożenia i zaplanować odpowiednie działania minimalizujące oraz kompensacyjne.

W przypadku budowy obu linii 400 kV przeprowadzone analizy przyrodnicze wykazały konieczność wdrożenia działań wspierających ochronę rybołowa. Efektem tych analiz były konkretne zapisy zawarte najpierw w raportach o oddziaływaniu na środowisko, a następnie w wydanych decyzjach o środowiskowych uwarunkowaniach, wskazujące jednoznacznie w jaki sposób wykonać przedsięwzięcie, aby w najmniejszym stopniu wpływało na otaczającą je przyrodę.

W przypadku zarówno linii Baczyna-Plewiska, jak i Żydowo Kierzkowo-Piła Krzewina, API - jako podmiot odpowiedzialny za nadzór przyrodniczy - nie tylko monitoruje zgodność prowadzonych prac z wymaganiami środowiskowymi, lecz również koordynuje wdrażanie obowiązków wynikających z decyzji administracyjnych, zapewniając ich skuteczną realizację.

W decyzji środowiskowej dla linii Baczyna-Plewiska organ nałożył na wykonawcę obowiązek montażu na trzech słupach w odpowiednio dobranych lokalizacjach sztucznych platform lęgowych dla rybołowa. Decyzja dla drugiej linii zaś zobowiązała do montażu czterech platform lęgowych dla rybołowa jako elementu kompensacji przyrodniczej.

To dobry przykład sytuacji, w której ustalenia ekspertów przyrodniczych znajdują bezpośrednie odzwierciedlenie w treści decyzji administracyjnych, a następnie przekładają się na konkretne działania realizowane w terenie.

strona 4 / 5

Rybołów ma wielu obrońców. Współpraca jest kluczem do efektywności działań

Budowa napowietrznej linii 400 kV jest doskonałym przykładem, że poprzez kształtowanie partnerskich stosunków pomiędzy wykonawcą i organami ochrony środowiska można zrealizować przedsięwzięcie z poszanowaniem wartości przyrodniczych terenów, bez konieczności zaburzania harmonogramów wykonywania zadań.

Ochrona gatunków rzadkich i wymagających nie jest możliwa bez współpracy specjalistów reprezentujących różne instytucje i środowiska. Montaż platform lęgowych dla rybołowa przy realizacji linii 400 kV również jest przykładem takiego partnerskiego działania.

W lipcu i czerwcu 2026 roku pracownicy API koordynowali cały proces przygotowania przedsięwzięcia dla linii Żydowo Kierzkowo-Piła Krzewina, począwszy od wyboru lokalizacji platform i uzgodnień formalnych, aż po organizację prac terenowych. Kluczową rolę odegrali przedstawiciele Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska, Komitetu Ochrony Orłów, Nadleśnictw Lipka i Okonek oraz lokalni specjaliści dysponujący wiedzą na temat warunków siedliskowych występujących na danym obszarze.

Dzięki połączeniu doświadczenia ekspertów przyrodniczych, znajomości lokalnych uwarunkowań przez służby leśne oraz sprawnej koordynacji działań możliwe było wytypowanie najbardziej odpowiednich lokalizacji dla nowych miejsc lęgowych. Ostateczny wybór drzew został dokonany bezpośrednio w terenie, z uwzględnieniem dostępności żerowisk oraz potrzeb gatunku.

Montaż platform wymagał również zaangażowania wykwalifikowanych specjalistów wspinaczkowych oraz starannego przygotowania logistycznego, ze względu na montaż platform na znacznych wysokościach i dość nieprzewidywalnych konstrukcjach jakimi są drzewa. Sama czynność montażu platform jest niezwykle widowiskowa, co można zaobserwować na zdjęciach załączonych w galerii.

To wszystko pokazuje, że skuteczna ochrona przyrody opiera się nie tylko na wiedzy eksperckiej, ale również na sprawnej współpracy wielu partnerów działających na rzecz wspólnego celu.

Lokalne społeczności są ważnym partnerem ochrony przyrody

Skuteczna ochrona gatunków rzadkich i zagrożonych nie opiera się wyłącznie na działaniach administracji, ekspertów czy organizacji przyrodniczych. Coraz większą rolę odgrywają również lokalne społeczności, które najlepiej znają otaczający je krajobraz i przyrodę.

W przypadku rybołowa szczególnie cenna jest wiedza mieszkańców, leśników, wędkarzy, pracowników instytucji gospodarki wodnej czy lokalnych pasjonatów przyrody. To właśnie oni często jako pierwsi obserwują obecność ptaków w terenie, zauważają zmiany w ich zachowaniu lub wskazują miejsca regularnego żerowania. Takie informacje mogą stanowić ważne uzupełnienie specjalistycznych inwentaryzacji przyrodniczych i pomagać w planowaniu działań ochronnych.